“ผักอีนูน หรือ ผักสาบ”
ประชาสัมพันธ์ข้อมูลความรู้โรงเรียนการเรือน ประจำวันที่ 9 สิงหาคม 2568
*หัวข้อ “ผักอีนูน หรือ ผักสาบ”* Adenia viridiflora Craib
*ชื่อท้องถิ่น (ภาคเหนือ)* : ผักสาบ
*ลักษณะทางพฤกษศาสตร์*
ต้น: ไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้ยืนอายุหลายปี แตกแขนงข้าง เถาสีเขียวเข้ม ผิวเรียบ และเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลอ่อน
ใบ: ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม ก้านสั้น รูปหัวใจ ปลายแหลม โคนใบสอบ ขนาดกว้าง 5–8 ซม. ยาว 8–15 ซม.
ดอก: ออกเป็นช่อบริเวณซอกใบ กลีบดอกสีเขียวอมเหลือง 4–5 กลีบ เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 1 ซม.
ผล: ลักษณะผลทรงกลมสีเขียว ขนาดประมาณหัวแม่มือ ภายในมีเมล็ดเดียว
*ส่วนที่ใช้ประโยชน์*
– ยอดอ่อน
– ใบอ่อน
– ดอกอ่อน
– ผลอ่อน
*การปลูกและการขยายพันธุ์*
– ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด และปักชำ
– เจริญเติบโตได้ดีในพื้นที่ดอน
– ทนแล้ง และอยู่ร่วมกับต้นไม้ใหญ่ได้ดี
– สามารถเก็บเกี่ยวได้ตลอดปี
*สรรพคุณ*
– ช่วยแก้ท้องเสีย
– บำรุงตับ
– บำรุงเลือดหลังคลอด
– ช่วยกระตุ้นน้ำย่อย
– ช่วยให้เจริญอาหาร
– มีรสขมอมหวาน
ตามภูมิปัญญาพื้นบ้าน ยอดอ่อน ดอกอ่อน และผลอ่อน เหมาะสำหรับผู้มีธาตุไฟและธาตุดิน
*ลักษณะการนำไปใช้ในอาหาร*
– ยอดอ่อน ใบอ่อน ดอกอ่อน ผลอ่อน ใช้เป็นผักจิ้ม ทำให้สุกรับประทานกับน้ำพริกหรือกินกับอาหารรสจัดต่าง ๆ
– ยอดอ่อน นำมาปรุงเป็นแกงคั่ว แกงเลียง แกงส้ม ช่อดอกและผลอ่อน นิยมนำมารับประทานเป็นผักจิ้มน้ำพริก
*เมนูลวกและกินกับน้ำพริก*
– นำยอดอ่อนหรือผลอ่อนไปลวกให้สุก กินคู่กับแจ่วปลาร้า หรือน้ำพริกตาแดง
– ดองจิ้มน้ำพริก นำผลหรือดอกมาดองเปรี้ยว 5 วัน ได้รสชาติกรอบมันอร่อยมากเมื่อกินกับน้ำพริกกะปิ
*เมนูต้มและแกง*
– แกงส้ม ใส่ยอดหรือผลผักอีนูนลงในแกงส้ม เข้ากันได้ดีกับเนื้อปลาหรือกุ้ง
– ต้มจืด ใส่ยอดอ่อนต้มเป็นแกงจืดหมูสับ ช่วยให้ซดน้ำซุปคล่องคอ
*เมนูผัด*
– ผัดไข่ นำผลอ่อนหรือยอดผักอีนูนมาผัดกับไข่ ใส่กระเทียมและน้ำปลา หอมมันอร่อย
– ผัดหมูหรือกากหมู ผัดน้ำมันหอย ใส่กากหมูกรอบ ๆ ตัดรสขมของผักได้ดี
*เคล็ดลับความอร่อย*
ยอด ดอก และผลอ่อนมีรสขมอมหวาน ควรลวกหรือปรุงสุกพอเหมาะ จะช่วยลดความขมและคงคุณค่าสารอาหาร ต้มไม่นานเกินไปเพื่อรักษาความกรอบและสีเขียวสวยของผัก
*แหล่งที่มา*
เว็บไซต์เมดไทย https://www.gotoknow.org/posts/564235 และสำนักงานหอพรรณไม้
