ข้าวต้มหัวหงอก (ข้าวต้มจิ้ม) เสน่ห์ขนมไทยแท้โบราณ
ประชาสัมพันธ์ข้อมูลความรู้จากหลักสูตรฯ สังกัดโรงเรียนการเรือน ประจำวันจันทร์ที่ 13 กรกฎาคม 2569
จัดทำโดย หลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาเทคโนโลยีการประกอบอาหารและการบริการ วิทยาเขตสุพรรณบุรี
หัวข้อ ข้าวต้มหัวหงอก (ข้าวต้มจิ้ม) เสน่ห์ขนมไทยแท้โบราณ
ข้าวต้มหัวหงอก เป็นขนมพื้นบ้านที่เป็นอัตลักษณ์ของชุมชนบ้านโพน อำเภอท่าอุเทน จังหวัดนครพนม และเป็นขนมที่ใช้ต้อนรับแขกผู้มาเยือน รวมทั้งนิยมทำรับประทานในงานบุญของชาวไทญ้อ โดยข้าวต้มหัวหงอกเป็นขนมชนิดเดียวกับข้าวต้มมัด แต่มีลักษณะเด่นคือไม่ปรุงรสหวานในเนื้อข้าว เพียงใส่เกลือเล็กน้อย เคล้ากับถั่วลิสงต้มสุก ใส่ไส้กล้วย ห่อด้วยใบตองแล้วนำไปต้ม หรืออาจนำข้าวเหนียวไปผัดกับกะทิก่อนห่อและต้มให้สุก
เมื่อข้าวต้มสุกแล้ว จะนำมาหั่นเป็นชิ้น คลุกหรือโรยด้วยมะพร้าวขูดและน้ำตาลทราย บางครั้งอาจโรยงาขาวเพิ่มความหอม สีขาวของมะพร้าวขูดที่ปกคลุมอยู่ด้านบนมีลักษณะคล้ายผมหงอก จึงเป็นที่มาของชื่อ “ข้าวต้มหัวหงอก” และยังมีความเชื่ออันเป็นมงคลว่า ผู้ที่ได้รับประทานจะมีอายุยืนยาวจนมีผมหงอก
นอกจากนี้ ข้าวต้มมัดซึ่งรวมถึงข้าวต้มหัวหงอก ได้รับการขึ้นทะเบียนจากกรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม ให้เป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ สาขาความรู้และแนวปฏิบัติเกี่ยวกับธรรมชาติและจักรวาล สะท้อนให้เห็นถึงคุณค่าทางวัฒนธรรมและการอนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่นของชุมชนบ้านโพนที่ยังคงสืบสานมรดกทางอาหารชนิดนี้ไว้อย่างยั่งยืน
แหล่งอ้างอิงข้อมูล : กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม. มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ. ชุมชนบ้านโพน อำเภอท่าอุเทน จังหวัดนครพนม. ข้อมูลภูมิปัญญาอาหารพื้นบ้านไทญ้อ. ศูนย์ข้อมูลกลางทางวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม.
