Professional Storage & FIFO/FEFO: ระบบจัดเก็บวัตถุดิบเพื่อลด Food Waste
ประชาสัมพันธ์ข้อมูลความรู้จากหลักสูตรฯ สังกัดโรงเรียนการเรือน ประจำวันจันทร์ที่ 17 สิงหาคม 2569 จัดทำโดย หลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการธุรกิจบริการอาหารและศิลปะการประกอบอาหาร
หัวข้อ Professional Storage & FIFO/FEFO: ระบบจัดเก็บวัตถุดิบเพื่อลด Food Waste
จัดวางและบริหารคลังวัตถุดิบอย่างมีระบบ เพื่อยืดอายุวัตถุดิบ ป้องกันการปนเปื้อนข้าม (Cross-contamination) และลดการสูญเสียเงินจากของหมดอายุ
1. FIFO vs FEFO: กฎเหล็กการหมุนเวียนสต็อก
FIFO vs FEFO: การบริหารสต็อกแบบ “มาก่อน-ใช้ก่อน” (FIFO) และ “หมดอายุก่อน-ใช้ก่อน” (FEFO) สำหรับวัตถุดิบเสี่ยงสูงตามมาตรฐาน ISO 22000
FIFO (First-In, First-Out): มาก่อน—ใช้ก่อน ใช้กับ วัตถุดิบสดทั่วไป (เนื้อสัตว์ ผัก ผลไม้)
วัตถุดิบที่รับเข้ามาใหม่ ต้องวางไว้ด้านหลัง วัตถุดิบเดิมเสมอ เพื่อให้วัตถุดิบเก่าถูกนำมาใช้ก่อน
FEFO (First-Expired, First-Out): หมดอายุก่อน—ใช้ก่อน ใช้กับ สินค้าที่มีวันหมดอายุระบุชัดเจน (นม เนย ครีม อาหารสำเร็จรูป) สินค้าที่วันหมดอายุใกล้ที่สุด ต้องวางไว้ด้านหน้าสุด โดยไม่สนใจว่าจะรับเข้ามาวันไหน
2. Chart จัดตู้เย็นป้องกันการปนเปื้อน (Fridge Layout Standard) จัดเรียงตาม อุณหภูมิความปลอดภัยในการปรุงสุก จากบนลงล่าง เพื่อป้องกันน้ำจากเนื้อดิบหยดใส่ของพร้อมทาน เพื่อป้องกันการปนเปื้อนข้าม (Cross-contamination)
ชั้นบนสุด (Top Shelf): อาหารพร้อมทาน (Ready-to-eat), อาหารปรุงสุกแล้ว, เบเกอรี่
ชั้นที่ 2: ผลิตภัณฑ์จากนม (Milk/Butter/Cheese), ไข่ไก่
ชั้นที่ 3: อาหารทะเลสด, ปลาสด (อุณหภูมิสุก 63 องศาเซลเซียส)
ชั้นที่ 4: เนื้อวัวดิบ, เนื้อหมูดิบ (อุณหภูมิสุก 68 – 71 องศาเซลเซียส)
ชั้นล่างสุด (Bottom Shelf): เนื้อสัตว์ปีกดิบ เช่น ไก่ เป็ด (อุณหภูมิสุก 74 องศาเซลเซียส)
ลิ้นชักล่างสุด: ผักและผลไม้สด (แยกกล่องเพื่อควบคุมความชื้น)
3. Dry Storage Rules: การจัดเก็บคลังอาหารแห้ง
High Floor Standard: ยกวัตถุดิบสูงจากพื้นอย่างน้อย 15 ซม. และห่างจากผนังอย่างน้อย 5 ซม. เพื่อระบายอากาศและทำความสะอาดง่าย
Climate Control: ควบคุมอุณหภูมิห้องให้อยู่ระหว่าง 10°C – 21°C ความชื้นสัมพัทธ์ 50–60%
No Chemicals: ห้ามวางเคมีภัณฑ์ทำความสะอาดร่วมกับวัตถุดิบอาหารเด็ดขาด
3 สิ่งที่ต้องทำทุกครั้งหลังจัดเก็บ (Post-Storage Checklist)
Date & Labeling: ติดป้ายบอก ชื่อวัตถุดิบ / วันที่รับเข้า / วันหมดอายุ ชัดเจน
Close & Seal: ปิดฝาภาชนะให้แน่นหนา หรือใช้ Mylar/Plastic Wrap เพื่อป้องกันแมลงและลม
Temp Log: จดบันทึกอุณหภูมิตู้แช่เย็น (≤ 5 องศาเซลเซียส) และตู้แช่แข็ง (≤ – 18 องศาเซลเซียส) วันละ 2 ครั้ง (เช้า-เย็น)
แหล่งที่มา เอกสารประกอบการเรียนรายวิชา เทคนิคการประกอบอาหาร

