“ขนมจีนน้ำพริกชาววัง” มรดกอาหารไทยโบราณภาคกลาง
ประชาสัมพันธ์ข้อมูลความรู้โรงเรียนการเรือน ประจำวันที่ 13 มกราคม 2569
หัวข้อ “ขนมจีนน้ำพริกชาววัง” มรดกอาหารไทยโบราณภาคกลาง
“ขนมจีนน้ำพริกชาววัง” เป็นหนึ่งในอาหารไทยโบราณของภาคกลาง ที่มีประวัติความเป็นมายาวนานนับตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาโดยมีหลักฐานการบันทึกเรื่องขนมจีนน้ำพริกปรากฏในช่วงสมัยรัชกาคมลที่ 4 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ สะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของอาหารชนิดนี้ในสังคมไทยมาอย่างต่อเนื่อง ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 5 ขนมจีนน้ำพริกได้รับการยกย่องให้เป็นอาหารทรงโปรดจึงเกิดการถ่ายทอดตำรับอาหารจากชาววังสู่ประชาชนทั่วไปส่งผลให้ขนมจีนน้ำพริกแพร่หลายและเป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวางในสังคมไทย
ในเวลาต่อมาขนมจีนน้ำพริกยังถูกนำมาใช้เป็นอาหารหลักในการจัดเลี้ยงงานมงคลตามประเพณีไทย อันเป็นภาพสะท้อนถึงคุณค่าเชิงวัฒนธรรม ความอุดมสมบูรณ์และความเป็นสิริมงคลซึ่งสอดคล้องกับวิถีชีวิตและคติความเชื่อของสังคมไทย โดยมีการกล่าวถึงไว้ในงานเขียนของ พระยาอนุมานราชธนนักปราชญ์และนักวิชาการด้านวัฒนธรรมไทย
น้ำพริกในที่นี่ คือ น้ำที่ไว้ราดขนมจีน ทำด้วยกะทิเป็นพื้นฐาน และต้องมีเครื่องดังนี้
1. เครื่องโขลกหอมคั่วกระเทียมคั่ว รากผักชีคั่ว
2. เครื่องเคี่ยว น้ำตาลตาลมะพร้าว น้ำมะขามเปียก น้ำปลา และเกลือ
3. เครื่องคั่ว ถั่วเขียวเลาะเปลือกคั่วป่น ถั่วลิสงคั่วป่น
4. เครื่องเจียว กระเทียมเจียว หอมเจียวและที่ขาดไม่ได้เลยคือ มะกรูด ทั้งน้ำมะกรูด และ น้ำมันหอมระเหยจากส่วนผิว เป็นส่วนประกอบสำคัญ และเป็นเอกลักษณ์ของอาหารนี้ ในน้ำพริกจะต้องใส่เนื้อกุ้งต้มแล้วฉีกก็ต้องมีผสมลงโรยหน้าด้วยน้ำมันพริกเผา พริกทอด และผักชี
