“ขนมครก” ขนมประเพณีข้ามยุค: จากจดหมายเหตุสู่เทรนด์รักสุขภาพ
ประชาสัมพันธ์ข้อมูลความรู้จากหลักสูตรฯ สังกัดโรงเรียนการเรือน ประจำวันจันทร์ที่ 1 มิถุนายน 2569 จัดทำโดย หลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาคหกรรมศาสตร์ วิทยาเขตสุพรรณบุรี
หัวข้อ “ขนมครก” ขนมประเพณีข้ามยุค: จากจดหมายเหตุสู่เทรนด์รักสุขภาพ
ทำความรู้จัก “ขนมครก” ขนมครกจัดเป็นขนมประเพณีและขนมพื้นบ้านของไทยที่เป็นที่รู้จักอย่างคุ้นเคยและสามารถพบเห็นได้ทั่วไปในปัจจุบัน
ย้อนรอยประวัติศาสตร์ความนิยมสมัยอยุธยา
– ประวัติความเป็นมาของขนมครกมีหลักฐานบ่งชี้ว่ามีความแพร่หลายและได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก มาตั้งแต่สมัยอยุธยา โดยปรากฏอยู่ในบันทึกจดหมายเหตุหลายฉบับของชาวต่างชาติ บันทึกดังกล่าว ได้กล่าวถึง “ย่านป่าขนม” ซึ่งเป็นตลาดขายขนม และ “บ้านหม้อ” ที่เป็นแหล่งผลิตเครื่องปั้นดินเผา โดยมีการปั้นกระทะ เตา รังขนมครก และเบ้าขนมครกออกวางจำหน่ายโดยเฉพาะ
– การผลิตเตาและเบ้าขนมครกออกมารองรับ เพื่อจำหน่ายโดยตรง สิ่งนี้สะท้อนให้เห็นอย่างชัดเจนว่า ขนมครกเป็นขนมที่มีการทำรับประทานกับอย่างแพร่หลายในวิถีชีวิตของผู้คนในยุคนั้น นอกจากนี้ ในจดหมายเหตุบางฉบับ ยังมีการระบุชื่อขนมครกร่วมกับขนมพื้นบ้านอื่นๆ ที่นิยมทำกันในสมัยนั้นอีกด้วย เช่น ขนมเบื้อง ขนมชะมด ขนมกงเกวียน และขนมลอดช่อง
3 แนวทางการประยุกต์สู่ “ขนมครกเพื่อสุขภาพ” แม้ปัจจุบันจะยังไม่มีการระบุถึงการพัฒนาสูตรขนมครกเพื่อสุขภาพไว้โดยเฉพาะ แต่งานวิจัยการพัฒนาขนมไทยเพื่อสุขภาพในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา ก็มีแนวทางหลักที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้กับขนมครกได้
– การเสริมคุณค่าทางอาหาร สามารถทำได้โดยการเพิ่มแหล่งโปรตีนและใยอาหารจากถั่วเมล็ดแห้ง พืชหัวหรือธัญพืชต่างๆ ลงไปในส่วนผสมของขนม
– การลดพลังงาน สามารถทำได้โดยการใช้สารให้ความหวานอื่น เช่น หญ้าหวาน ทดแทนการใช้น้ำตาล หรือใช้นมถั่วเหลือง นมธัญพืชและนมสด ทดแทนการใช้กะทิซึ่งให้พลังงานและไขมันสูง
– การใช้วัตถุดิบอื่นทดแทน สามารถปรับเปลี่ยนวัตถุดิบเพื่อเพิ่มประโยชน์ทางสุขภาพหรือเลี่ยงอาการแพ้ เช่น การใช้แป้งข้าวไรซ์เบอร์รี่หรือแป้งแก่นตะวันแทนแป้งข้าวเจ้า หรือการใช้เนื้อผลไม้แทนน้ำตาลมะพร้าว
แหล่งข้อมูล
– จิรนันท์ สุรพงษ์ประชา โครงการจัดตั้งพิพิธภัณฑ์ขนมไทย
– สุรีพร ณ บางช้าง ความคาดหวัง การรับรู้จริง ทัศนคติภาพลักษณ์ ความภักดีและพฤติกรรมการบริโภคขนมไทยของผู้บริโภคในตลาดน้ำอัมพวา
– ธนวิทย์ ลายิ้ม ขนมไทย : วิวัฒนาการและการประยุกต์เพื่อสุขภาพ

